Płoty Ostrowa Tumskiego

Witajcie w najbardziej mistycznym miejscu w Poznaniu! Kiedy byłam na aplikacji radcowskiej, spędzałam tu niemal każdą przerwę w zajęciach. Odwiedzałam pustą katedrę, miałam też moją ulubioną ławkę przy Akademii Lubrańskiego, na której czytałam książki (dopóki nie zorientowałam się, że z drzewa, pod którym stała, spadają robaki). Lubiłam Ostrów Tumski za panujący tu spokój i za to, że wobec jego tysiącletniej historii moje własne problemy wydawały mi się błahe. Niedawno wybrałam się tam po dłuższym czasie nieobecności. Tego drzewa już nie ma (może robaki wreszcie je zjadły?). Poza tym niewiele się zmieniło. Taki stan nie trwa jednak od zawsze, bo na przestrzeni dziejów Ostrów Tumski zmieniał się wielokrotnie.

Początki Ostrowa Tumskiego

Dlaczego Ostrów Tumski jest tak mistyczny? Ano, bo jest to miejsce legendarne z punktu widzenia historii Polski. Przy czym przez „legendarne” należy raczej rozumieć „o wielkim znaczeniu”, niż „nieistniejące naprawdę”. W odróżnieniu od Camelot, wczesnośredniowieczny gród na Ostrowie Tumskim jest jak najbardziej prawdziwy. Jego istnienie potwierdzają źródła historyczne i badania archeologiczne. Stały tu domy mieszkalne, warsztaty rzemieślnicze, a także murowany, dwukondygnacyjny pałac książęcy z kaplicą. Wszystko na to wskazuje, że mieszkali w nim Mieszko I i Dobrawa. Być może to właśnie tutaj odbył się tzw. chrzest Polski. Pewne jest natomiast, że to na właśnie na Ostrowie Tumskim ustanowiono pierwsze polskie biskupstwo i zbudowano pierwszą katedrę. Stąd też wzięła się nazwa tego miejsca: „ostrów” to bowiem wyspa na rzece, a „tum” oznacza katedrę. Słowo „tum” wypadło już co prawda z użycia w języku polskim, ale „Dom” nadal funkcjonuje w języku niemieckim. Niemieccy turyści odwiedzają więc w Poznaniu Dominsel.

Poznańska katedra

Pierwotna przedromańska katedra w niczym nie przypominała dzisiejszej dwuwieżowej, ceglanej budowli. W podziemiach obecnej katedry odnaleziono jednak jej pozostałości, w tym grobowce, które tradycyjnie uważa się za miejsca pochówku Mieszka I i Bolesława Chrobrego, choć nie ma na to niezbitych dowodów. Dziś rolę symbolicznego grobowca pierwszych władców Polski pełni Złota Kaplica, znajdująca się za ołtarzem głównym. Na przestrzeni dziejów, katedra wielokrotnie zmieniała swój wygląd wraz z kolejnymi zniszczeniami, odbudowami i przebudowami. Bardzo długo myślałam, że obecna gotycka bryła jest stałym elementem panoramy miasta od wieków. Przed drugą wojną światową katedra wyglądała jednak zupełnie inaczej. Po zniszczeniach wojennych zastanawiano się, w jakim stylu ją odbudować. Ostatecznie zdecydowano o przywróceniu katedry do jej średniowiecznej formy i postawiono na gotyk. Muszę przyznać, że efekt, jaki udało się osiągnąć budowniczym i architektom, jest bardzo wiarygodny.

Poznańska katedra przed II wojną światową; źródło: https://cyryl.poznan.pl/obiekt/39253/katedra-poznanska-na-poczatku-xx-wieku
Ostrów Tumski Lubrańskiego

Spacerując przez Ostrów Tumski, bez trudu odnajdziemy ślady działalności Jana Lubrańskiego, który był poznańskim biskupem w latach 1498 – 1520. Można by powiedzieć, że wraz z biskupem Lubrańskim, na wyspę wkroczył renesans. Nie ma w tym nic dziwnego, skoro samego biskupa można by określić prawdziwym człowiekiem renesansu. Był prawnikiem, dyplomatą, doradcą królewskim i mecenasem kultury. Dzięki niemu Ostrów Tumski zyskał nowoczesną jak na owe czasy infrastrukturę: wodociągi i brukowane ulice. Z jego inicjatywy wybudowano też budynek psałterii, który zachował się po dziś dzień. Nadal stoi także budynek utworzonej przez biskupa akademii, zwanej od jego imienia Akademią Lubrańskiego – pierwszej szkoły wyższej w Poznaniu. Była to placówka prestiżowa, a jej mury opuściło wiele wybitnych osobistości. Obecnie mieści się tam Muzeum Archidiecezjalne. Zawsze uważałam Akademię Lubrańskiego za najpiękniejszy budynek na całym Ostrowie Tumskim.

Ostrów Tumski współcześnie

Ostrów Tumski jest miejscem mistycznym nie tylko ze względu na historię, ale również dlatego, że od wieków i – jak się wydaje – nadal pozostaje domeną biskupią. Mam powody, by przypuszczać, że większość zabudowań na wyspie to budynki należące do Kościoła katolickiego. Niemal zawsze widuję tutaj księży w sutannach albo zakonnice. To jest zupełnie inny świat od tego, który rozpościera się na drugim brzegu Warty – taki mały poznański Watykan. Ten świat wydawał mi się zawsze bardzo ekskluzywny i niedostępny, a przez to niezwykle fascynujący.

Owa niedostępność ma zresztą wymiar całkiem namacalny, bo wiele zabudowań i obszarów na Ostrowie Tumskim jest otoczonych solidnymi płotami i murami. Powodowana ciekawością, często próbowałam dojrzeć, co się za nimi kryje. Podskakiwałam, wspinałam się na cokoły, szukałam szpary w obmurowaniach. Zazwyczaj z marnym skutkiem. Ogród przykatedralny, dziedziniec pałacu arcybiskupa, seminarium duchowne – pozostają zamknięte dla zwykłych śmiertelników. Przez płot arcybiskupa nie przecisnął się nawet obiektyw mojego aparatu. Tak mi to jakoś pasuje do obecnego nastawienia polskiego Kościoła katolickiego do swoich wiernych. Może po prostu czasy postępu z epoki Lubrańskiego minęły dla Kościoła bezpowrotnie.

Katerda Poznań
Widok na Ostrów Tumski z Chwaliszewa na drugim brzegu Warty.
Katedra Poznań
Fasada poznańskiej katedry wspólcześnie.
Kościół Najświętszej Marii Panny Poznań
Kościół Najświętszej Marii Panny na Ostrowie Tumskim. Powstał na miejsu dawnego palatium Mieszka I i Dobrawy. Twają prace nad ekspozycją, która będzie symoblicznym odtworzeniem reliktów palatium.
Psałteria Ostrów Tumski
Psałteria – budynek mieszkalny przeznaczony dla kolegium dwunastu psałterzystów, których zadaniem było m.in. śpiewanie psalmów przez całą noc (dwóch psałterzystów zmieniało się co godzinę).
Akademia Lubrańskiego Poznań
Akademia Lubrańskiego – pierwsza uczelnia wyższa w Poznaniu.
Ostrów Tumski Poznań
Jeden z uroczych domków na ulicy Księdza Posadzego.
Ostrów Tumski Poznań
Jakie tajemnice kryją się za tym murem?
Ostrów Tumski Poznań
Urocza Cafe na Trakcie z muru pruskiego.
Most Biskupa Jordana Poznań
Most Biskupa Jordana, łączący Ostrów Tumski ze Śródką. Nosi imię pierwszego poznańskiego biskupa.
ICHOT Brama Poznania
Interaktywne Centrum Ostrowa Tumskiego (w skrócie ICHOT), zwane Bramą Poznania.
Ostrów Tumski Poznań
Stare spotyka nowe na Ostrowie Tumskim.
Cybina Poznań
Lód na Cybinie.
Katedra Poznań
Zawsze twierdzę, że katedry najlepiej wyglądają od tyłu.
Ostrów Tumski Poznań
Nieudolnie zamalowana błyskawica na pałacu arcybiskupa.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.