Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego w Bóbrce

Południowy wschód Polski kojarzy się raczej z połoninami, hucułami, cerkwiami, opuszczonymi wsiami i rozgwieżdżonym niebem. Nie postrzegamy go jako kolebki jednej z najważniejszych gałęzi przemysłu świata. Tymczasem każde przekręcenie kluczyka w stacyjce samochodu ma swój początek w podkarpackiej Bóbrce. Dacie wiarę, że to Polacy byli pionierami wydobycia i przemysłowego zastosowania ropy naftowej? Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego w Bóbrce postawiło sobie za cel nadać rozgłos tej nieznanej powszechnie historii.

Polacy zrobili to pierwsi

Wszystko zaczęło się w dziewiętnastowiecznym Lwowie. Skromny aptekarz, Ignacy Łukasiewicz, opracował metodę destylacji ropy naftowej, zwanej wówczas olejem skalnym. Następnie zastosował ją w oświetleniu, konstruując pierwszą na świecie lampę naftową. Lampa zawisła w aptece, w której Łukasiewicz pracował, początkowo jednak nie udało się zainteresować wynalazkiem szerszego grona odbiorców. Przełom – jak to często bywa – przyniósł przypadek. W noc 31 lipca 1853 roku do lwowskiego szpitala trafił ciężko chory pacjent. Potrzebna była pilna operacja. Było już jednak po zmroku, a światło świec nie wystarczało, by należycie oświetlić salę operacyjną. Wyglądało na to, że pacjent nie dożyje świtu. Wtedy ktoś przypomniał sobie o lampie Łukasiewicza. Posłano po wynalazcę, a ten zjawił się w szpitalu z kompletem lamp naftowych, które po chwili rozświetliły salę operacyjną. Przeprowadzono operację i pacjent został uratowany. Była to pierwsza operacja przy sztucznym świetle w historii. Moment ten przyjmuje się jako symboliczny początek przemysłu naftowego na świecie.

Bóbrka – pierwsza kopalnia ropy naftowej

Wieści z lwowskiego szpitala szybko się rozniosły, a za nimi posypały się zamówienia na ropę naftową. Zaledwie rok od wydarzeń z Lwowa, w 1854 roku, Łukasiewicz wraz z dwoma wspólnikami: Tytusem Trzecieskim i Karolem Klobassą-Zrenckim założyli pierwszą na świecie kopalnię ropy naftowej w Bóbrce koło Krosna, gdzie odkryto naturalne wycieki ropy. Wydobycie ropy naftowej rozpoczęto od prymitywnych kopanek, czyli szybów, z których ropę wydobywano wiadrami, jak wodę ze studni. Co ciekawe, z dwóch kopanek: Franka i Janiny nadal wydobywana jest ropa naftowa. Kopalnia w Bóbrce jest więc nie tylko najstarszą kopalnią ropy naftowej na świecie. Jest też kopalnią nieprzerwanie działającą od połowy XIX wieku po dziś dzień. Obie czynne kopanki można podczas wizyty w muzeum zobaczyć na własne oczy. A na własny nos poczuć wydobywający się z nich charakterystyczny zapach ropy naftowej. Kopalnię stopniowo unowocześniano, wprowadzając nowatorskie metody wydobycia z wykorzystaniem maszyny parowej i odwiertów udarowych.

Rockefeller uczył się od polskich nafciarzy

Choć to Amerykanie ostatecznie zdominowali rynek naftowy na świecie, miano pionierów przemysłu petrochemicznego należy się Polakom. W momencie, gdy w Stanach dokonywano dopiero pierwszych odwiertów, kopalnia w Bóbrce zatrudniała już ponad stu robotników. Sam Łukasiewicz cieszył się zresztą międzynarodowym uznaniem jako ekspert w dziedzinie petrochemii. Do kopalni w Bóbrce ściągali przedsiębiorcy z całego świata, również ze Stanów Zjednoczonych, aby pod okiem Łukasiewicza zdobywać wiedzę i doświadczenie. Jednym z nich miał być podobno sam John Rockefeller, uznawany za najbogatszego człowieka wszech czasów. Jak chce legenda, to właśnie on miał nazwać Łukasiewicza wariatem, gdy ten nie chciał od Amerykanów zapłaty za udostępnienie tajemnic swojego przedsiębiorstwa.

Łukasiewicz był jednak przemysłowcem – romantykiem i uważał, że jego wiedza powinna być dostępna dla całej ludzkości. Wierzył, że rozwój przemysłu naftowego przyczyni się do poprawy warunków życia ludzi na całym świecie i nigdy nie chciał zostać monopolistą na rynku. Nigdy nie dążył też do własnego bogactwa, a osiąganymi zyskami szczodrze dzielił się z innymi. Finansował rozwój infrastruktury drogowej w regionie oraz budowę szpitali i szkół, w których dzieci wiejskie i robotnicze mogły kształcić się na wysokim poziomie. Wraz z żoną, Honoratą, szczególnie dbał o edukację i przygotowanie zawodowe dziewcząt. Zorganizował również system pożyczek dla chłopów oraz system obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego dla swoich pracowników. Całe rzesze ludzi dzięki Łukasiewiczowi dosłownie wydobyły się z nędzy.

Muzeum Bóbrka

Dziś na miejscu kopalni w Bóbrce utworzono muzeum połączone ze skansenem, które znajduje się pod opieką PGNiG. Zgromadzono w nim budynki i urządzenia, pozwalające prześledzić ewolucję wydobywania ropy naftowej od czasów pionierskich po współczesne. Wiele z nich jest oryginalnych. Można tu zobaczyć m.in. kopanki, wieże wiertnicze, kiwony, a także autentyczne budynki przemysłowe i administracyjne. Wszystko to rozmieszczone na obszarze, który da się obejść w ramach dłuższego spaceru. Biorąc pod uwagę zawieruchy dziejów, które ciągle przetaczały się przez nasz kraj, to prawdziwy cud, że kopalnia w Bóbrce przetrwała do naszych czasów. W 2018 roku Bóbrka otrzymała tytuł Pomnika Historii i znalazła się na ogłoszonej przez Prezydenta RP liście 100 pomników na 100-lecie odzyskania niepodległości. Planowane jest rozpoczęcie starań o wpisanie Bóbrki na listę UNESCO. Trzymam za to kciuki, bo może dzięki temu wiedza o pionierskich osiągnięciach Polaków w dziedzinie wydobycia i przemysłowego zastosowania ropy naftowej wreszcie stałaby się wiedzą powszechną.

Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego w Bóbrce
Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego w Bóbrce
Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego w Bóbrce
Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego w Bóbrce
Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego w Bóbrce
Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego w Bóbrce
Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego w Bóbrce

Z Bóbrki powstał taki oto filmik. Gorąco zachęcam Was do jego obejrzenia!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.